سابقۀ برخی مضامین دیوان خاقانی در ادبیّات عرب بر پایۀ کتاب ثمار القلوب ابومنصور ثعالبی

ابومنصور محمّد بن عبدالملک بن اسماعیل ثعالبی به سال 350ق و همزمان با جلوس منصور بن نوح سامانی در نیشابور به دنیا آمد. از کودکی وی اطلاع چندانی در دست نیست و گویا این امر بدان جهت است که وی در خانواده‌ای دیده به جهان گشود که از شهرت و منزلتی برخوردار نبودند. علاقۀ بسیار او به دانش‌اندوزی سبب شد تا از همان کودکی به فراگیری علوم بپردازد و طریق تعالی را سپری کند؛ بدان سان که در زمینۀ دانش‌های ادبی به مقامی والا دست یافت. ثعالبی به یاری استادش، ابوبکر محمّد بن عباس خوارزمی (316-383ق) به دربار امیر ابونصر احمد بن علی میکایلی راه یافت. ثعالبی نه تنها با ابونصر، بلکه با فرزند او، یعنی ابوالفضل عبیدالله، رابطۀ خوبی داشت و با استفاده از کتابخانۀ ایشان توانست آثار درخور توجهی به وجود آورد (ر.ک: ثعالبی، 1376: شش و هفت). دانش و آثار او بدان پایه بوده که او را «جاحظ عصر» خود و «جاحظ نیشابور» نام نهاده‌اند. وفات ثعالبی را به سال 429ق دانسته‌اند. 

بی‌شک ثعالبی از بزرگ‌ترین ادبای ایران است، ادیبی که توانست طی زندگانی شصت‌سالۀ علمی خود بیش از صد اثر تألیف کند. از میان این صد و چند کتاب، مشهورترین و بهترین اثر وی را کتاب یتمیة الدهر فی محاسن أهل العصر دانسته‌اند که مؤلف سال‌ها به نگارش آن اشتغال داشته و تتمة الیتیمة را نیز در اتمام آن نگاشته است. در این بین ثمار القلوب فی المضاف و المنسوب نیز دارای اهمّیّت شایانی است. دکتر رضا انزابی‌نژاد بر این باور است که بی‌گمان جای این اثر در میان چهار کتاب برتر ثعالبی است (ثعالبی، 1376: هجده). أبراهیم صالح این کتاب را دائرة‌المعارف ثعالبی می‌خواند و بر این باور است که ثمار القلوب از حیث اهمّیّت بعد از یتیمة الدهر و تتمة آن و از نظر حجم بعد از یتیمة الدهر قرار می‌گیرد (ثعالبی، 1414: 31). ثعالبی این کتاب را به ابوالفضل میکالی تقدیم کرده است. موضوع آن چنانکه پیداست در باب مضاف و منسوب‌هاست؛ در مقدمۀ کتاب می‌خوانیم: و بناءُ هذا الکتاب علی ذکر أشیاءَ مضافةٍ و منسوبةٍ إلی أشیاءَ مختلفةٍ یُتمثل بها و یکثر فی النثر و النظم علی ألسنِ الخاصّة و العامّة استعمالها... (ر.ک: همان: 50و51؛ ثعالبی، بی‌تا: 3و4). کتاب در شصت و یک باب تدوین شده و تعداد مدخل‌های آن به 1244 مدخل می‌رسد. از مآخذ و منابع ثعالبی در این کتاب، برخی از تألیفات جاحظ (مانند الحیوان، البیان و التبیین، البخلاء و . . .)، بعضی از کتاب‌های ابن‌قتیبه دینوری (مانند المعارف و عیون الأخبار)، الکامل المبرد، برخی کتاب‌های حمزه اصفهانی (مانند الدرة الفاخرة و تاریخ سنی الملوک الأرض) و... را می‌توان نام برد (ر.ک: ثعالبی، 1414: 32و33). از ثمار القلوب چند چاپ در دسترس است و نگارنده به سه چاپ آن دسترسی داشته‌ است. از این کتاب برگردانی نیز به فارسی با همّت زنده‌یاد رضا انزابی‌نژاد صورت گرفته است. ثعالبی چنانکه خود در ثمار القلوب اشاره کرده کتابی نیز با عنوان خصائص البلدان داشته که در آن در باب منسوبات شهرها سخن گفته و به نام امیر السید نوشته شده است (ر.ک: ثعالبی، 1376: 494).

و امّا خاقانی شاعری است که در سخن­پروری، سبکی شخصی و طریقی غریب دارد. او را باید از نخستین شاعران پارسی دانست که بوطیقای تازه‌ای عرضه کرده است. دوری جستن از مستعملات (الفاظ و مضامین کلیشه‌ای و مکرّر) یکی از کانونی‌ترین آرای ادبی خاقانی به شمار می‌آید؛ اصلی که او سخت بدان پای‌بند است و آن را همواره فراچشم دارد. کندوکاو و پژوهش در دیوان خاقانی نشان می‌دهد که او آگاهانه با بهره­گیری از پشتوانۀ فرهنگی سترگش­ به عنوان مادۀ خام، دست به خلق مضامین، تصاویر و تعابیر دیگرگونی می­زند تا سخنش را از ابتذال و تکرار برهاند. در حقیقت دو عامل عمده در تنوع مضامین و تصاویر نوآیین دیوان خاقانی سهم دارند؛ یکی پشتوانۀ فرهنگی و دیگری قوۀ تخیّل و توان سخن‌سرایی شاعر. چون این دو عامل خود در حدّ قابل توجّه و شگرفی در نزد خاقانی رشد کرده‌اند، بر نوآیینی و بدیعی، مضامین و صورخیال سخن او افزوده‌اند. در کنار شمار فراوان این مضامین و تصاویر نو، می‌توان مضامین و تصاویری یافت که مسبوق به سابقه است؛ امّا این امر چنان نیست که به پیکر سخن ضربه زند؛ زیرا بافت کلام و مجموع مضامین و تصاویر دارای بلاغت و تازگی برجسته‌ای است. بدیهی است که همۀ مصادیق این دسته را نمی‌توان حمل بر وامداری شاعر دانست، بلکه بخشی از آن در گرو بحث توارد است...

مهدوی‌فر، سعید، (1397)، «سابقۀ برخی مضامین دیوان خاقانی در ادبیّات عرب بر پایۀ کتاب ثمار القلوب ابومنصور ثعالبی»، دیهیم هفتاد (مهرنامۀ استاد دکتر محمّدجعفر یاحقی)، به خواستاری و اشراف محمود فتوحی رودمعجنی و دیگران، چاپ اول، تهران: سخن: ص 293-316.

تأملی در تصحیح چند بیت از دیوان خاقانی

سعید مهدوی‌فر

علیرضا شوهانی

 

چکیده

تصحیح متن یکی از مهم‌ترین مقوله‌های پژوهشی در حوزۀ ادبیّات کهن است که می‌توان آن سنگ‌بنا و شالودۀ بایستۀ دیگر تحقیقات دانست. این امر در پیوند با آثار سخنوران بزرگ اهمّیّت بیشتر و عمده‌تری پیدا می‌کند. یکی از مصادیق روشن در این باب، دیوان افضل‌الدّین بدیل خاقانی شروانی، شاعر بی‌بدیل سدۀ ششم هجری است. اختصاصات فنی و دشوارهای خاص این دیوان سبب شده تا کتابت اشعار با کاستی‌هایی همراه شود. با وجود سه چاپ مشهور از دیوان خاقانی و تلاش‌هایی چند برای پیراستن این متن از ضبط‌های نادرست، همچنان اغلاط به نسبت متعددی در این متن دیده می‌شود. عمده تلاش پژوهشگران در این راه، معطوف به نیمۀ نخست دیوان، یعنی قصاید شاعر بوده و کمتر به نیمۀ دوم آن ‌توجّه شده است. از این رو جستار حاضر بر آن بوده است تا بر پایۀ نقطه‌نظرهای نو و اصیل، ابیاتی چند از این بخش را مورد تصحیح انتقادی و علمی قرار دهد.

کلیدواژه‌ها: خاقانی، دیوان، تصحیح انتقادی، ضبط‌های نادرست، پشتوانۀ فرهنگی.

 

برای دریافت مقاله کلیک کنید:

http://perlit.tabrizu.ac.ir/article_6662.html

تصحیح عباراتی از کتاب منشآت خاقانی

تصحیح عباراتی از منشآت خاقانی

سعید مهدوی‌فر

 

چکیده

از شاعر بزرگ قرن ششم، افضل‌الدّین بدیل بن علی خاقانی شروانی برکنار از دیوان و مثنوی ختم‌الغرایب، نامه‌ها و منشآتی به یادگار مانده است. ارزش ادبی و دربرداشتن اطّلاعات مهمی در باب زندگی شاعر و حوادث عصر او، اهمّیّتی مثال زدنی برای این نامه‌ها به ارمغان آورده است. با این همه، دشواری‌ها و غرابت خاصِ این متن، پژوهش‌های صورت گرفته در باب آن را اندک و انگشت‌شمار ساخته است. در این میان، تصحیح این نامه‌ها که با تلاش آقای محمّد روشن و در سایۀ راهنمایی‌ها و گره‌گشایی‌های بزرگانی چون مجتبی مینوی و بدیع‌الزمان فروزانفر به بار نشسته، جدی‌ترین کاری است که تا به اکنون در حیطۀ خاقانی‌پژوهی صورت گرفته است. جستار حاضر تأملی در ضبط عباراتی چند از این تصحیح است، به امید آنکه گامی در پیشبرد کوشش‌های فرزانگان یادشده باشد.

واژه‌های کلیدی: خاقانی، منشآت، تصحیح، دشواری و غرابت، سبک شخصی، ضبط‌های نادرست.

 

برای دریافت مقاله کلیک کنید:

http://rpll.ui.ac.ir/article_21416.html

استاد عباس ماهیار به لقاء الله پیوستند

رخش دانش را ببر دنبال و پی برکش از آنک

هفـت خـوان عقل را رستـم نخـواهی یـافتن

(دیوان خاقانی: ص 361)

 

سخن گفتن در باب دانشوری بزرگ چون استاد عباس ماهیار، امری خطیر است. نام او تا به ابد یادآور سخنور مورد علاقه و هم‌زبان سترگش، خاقانی شروانی است. گوییا رگه‌هایی از منش بزرگ و فضل گرانِ خاقانی و حتی دردهای او در وجود استاد ماهیار دیده می‌شد. وی سال‌ها به تحقیق و پژوهش در باب خاقانی پرداخت و شرح مشکلاتی در چند دفتر و چندین گزیده و شرح از دیوان خاقانی به رشتۀ تحریر درآورد. در سال‌های اخیر شاهد انتشار دو کتاب مهم از ایشان بودیم، یکی مالک ملک سخن (شرحی بر هشت قصیدۀ خاقانی) و دیگری نجوم قدیم و بازتاب آن در ادب فارسی است که به گمان بنده گل‌های سر سبد آثار اوست. محور اصلی پژوهش‌های او در باب خاقانی، تبیین و تحلیل پشتوانۀ فرهنگی این شاعر بزرگ است، آن حوزه‌ای که دگران کمتر بدان ورود پیدا کرده بودند. قدر مسلّم آنکه استاد یادداشت‌ها و آثار دیگری -به ویژه در باب خاقانی- در دست تألیف و تحقیق داشتند که ظاهراً مهم‌ترین آن‌ها، تصحیح دیوان خاقانی است. از دیگر آثار تحقیقی که با مرگ ایشان ظاهراً ناتمام مانده، اثری در باب احادیث و بازتاب آن در ادب پارسی است. بی‌شک فقدان استاد ماهیار ضربه‌ای سخت بر پیکرۀ خاقانی‌پژوهی معاصر است. بشخصه از نبود و نیافتن سعادت شاگردی مستقیم ایشان غم‌زده و متحیرم. یادش گرامی و روحش شاد.

 

فرهنگنامۀ صور خیال در دیوان خاقانی منتشر شد

علاقه مندان می توانند از طریق انتشارات و نیز مراکز پخش و کتابفروشی ها این اثر را تهیه کنند.

انتشارات زوّار: 0216642503 و 02166483423

جمشید جام معانی در کتابفروشی ها

 جمشیـد جـام معـانـی، شرح‌ نامۀ خاقانی شروانی به امام ناصرالدّین ابواسحاق ابراهیم باکویی به همت انتشارات زوّار منتشر شد.

 

 

«جمشید جام معانی» شرحی است بر یکی از مهم‌ترین و زیباترین نامه‌های شاعر و نویسندۀ بی‌بدیل قرن ششم، افضل‌الدّین بدیل خاقانی شروانی. نامه در یکی از حساس‌ترین برهه‌های تاریخ شروان به یکی از مردان دینی بنام زمان، یعنی امام ناصرالدّین ابواسحاق ابراهیم  باکویی نگاشته شده است؛ هم از این روی نه تنها از منظر ادبی در کمال استواری است، بلکه به رویدادهای تاریخی ویژه‌ای نیز اشاره می‌کند. اثر حاضر کوشیده است تا با توجّه به سبک شخصی و طریق غریب خاقانی، شرحی پیراسته و نمونه‌ای سخته از گزارش سخن وی ارائه کند.

* * *

دوستداران ادب پارسی و علاقه مندان به خاقانی شروانی می توانند از طریق انتشارات و نیز مراکز پخش و کتابفروشی ها این اثر را تهیه کنند.

انتشارات زوّار: 0216642503 و 02166483423

بامدادان نفس حیوان کرده قربان...

بامدادان نفس حیوان کرده قربان در منی

لیک قربان خواص از نفس انسان دیده‌اند

 

با سیاهی سنگ کعبه همبر آید در شرف

سرخی سنگ منی کز خون حیوان دیده‌اند

 

سعد ذابح بهر قربان تیغ مرّیخ آخته

جرم کیوانش چو سنگ مکّی افسان دیده‌اند

 

چون بره کآید به مادر گوسپند چرخ را

سوی تیغ حاج پویان و غریوان دیده‌اند

 

بی‌زبانان بر زبان بی‌زبانی شکر حق

گفته وقت کشتن و حق را زباندان دیده‌اند

(دیوان خاقانی: 94)

به یاد کتاب ماه...

کتاب ماه عنوان مجموعه نشریاتی بود که از طرف خانۀ کتاب چاپ می شد و بسته به رشته های مورد بحث کتاب ماه ادبیات، کتاب ماه هنر، کتاب ماه علوم و فنون و ... نام داشت. شمار قابل توجهی از مقالاتی که در باب خاقانی نوشته شده مختص به همین کتاب ماه ادبیات است که دورۀ پیشین یا کهن آن، کتاب ماه ادبیات و فلسفه است؛ این نشریه نکات قوت و البته چنانکه هر جا می توان یافت، نقاط ضعفی نیز داشت، اما خوشبختانه به علت اینکه درجۀ علمی خاصی نداشت، کمتر مورد هجوم مقاله های بی مایه و ساختگی قرار می گرفت و عمدتاً از هر مطلب آن می شد حداقل نکته ای به دست آورد. انتشار ماهانه، طیف مقالات، نقد و بررسی آثار، چاپ مقالاتی از پژوهشگران جوان و ... از نقاط قوت این مجله بود.

حالا که دیگر بساط کتاب ماه برچیده شده، باز هم حس نوستالژیکی دست می دهد هرگاه که مقاله ای از آن خوانده می شد و یا نامش بر سر زبان می آید...

بازتاب هنري، معنايي و اجتماعي پيشه ها در شعر خاقاني

محمّدحسین امانت

محمّدحسین کرمی

 

چکیده

انسان موجودي اجتماعي است و كار و پيشه وجه اشتراك و شرط لازم زندگي انسان در جامعه است. از سوي ديگر، يكي از ساده ترين و در دسترس ترين ابزاري كه مي تواند دست مايه ي آفرينش هنري يك شاعر قرار بگيرد همين پيشه ها است. خاقاني با به كار بردن نزديك به 200 پيشه در ديوان اشعار خود، نشان داده كه با اكثر پيشه هاي دوران خود آشنايي كامل داشته است. خاقاني براي آفرينش صور خيال به كمك پيشه ها، شگردهاي متنوعي را به كار گرفته است. در اين مقاله براي بازيابي و روشن شدن اين شگردها، هشت پيشه ي ساده و مردمي به طور جامع و دقيق از سه منظر معنايي، هنري و اجتماعي مورد بررسي قرار گرفته است. نتيجه ي به دست آمده نشان مي دهد كه خاقاني علاوه بر استعاره، تشبيه، تلميح، مراعات نظير، ارسال المثل و اسلوب معادله كه آرايه هايي معمول و شناخته شده هستند؛ شگردهاي ويژه اي نيز دارد كه عبارتند از: تداعي هاي شاعرانه، هنجارگريزي، سمبل آفريني، استفاده از تضاد يا هماهنگي و تشابه ميان پيشه ها، بهره بردن از پيشه هاي اسطوره ها، ساخت تركيب هاي تازه، بهره گيري از ضرب المثل هاي ساخته شده از پيشه ها، استفاده از هنجارهاي پيشه ها و آفرينش هنري با پيشه هاي خانوادگي. از منظر اجتماعي و روان شناسي نيز مي توان گفت ديدگاه شاعر نسبت به پيشه ها متاثر از ديدگاه جامعه است اما در مواردي شاعر با توجه به تجربه هاي شخصي، ديدگاه مخصوص به خود را دارد.

 واژه‌های کلیدی: اشعار خاقاني، كاركردهاي هنري پيشه ها، آهنگر، خياط، زرگر، قصاب.

 

برای دریافت مقاله کلیک کنید:

http://jba.shirazu.ac.ir/pdf_2036_2d68fb5da8957849aeefcb02cd328642.html

خاقانی و شستن اشعار کهن خود

ظاهراً خاقانی نیز برخی از اشعار ابتدایی خود را از بین برده و به تعبیری شسته است:

بنده سخن تازه کرد و آنچه کهن داشت شست

کان همه خرمهره بود وین همه دُر ثمین

اول روز اندک است زیب و فر آفتاب

بعد گیا ظاهر است خیل گل و یاسمین

(دیوان: ص 326)

قطعه ای مفید در باب زندگی خاقانی

پسر داشتم چون بلندآفتابی

ز ناگه به تاری مغاکش سپردم

به درد پسر مادرش چون فروشد

به خاک آن تن دردناکش سپردم

یکی بکر چون دختر نعش بودم

به روشندلی چون سماکش سپردم

چو دختر سپردم به داماد گفتم

که گنج زر است این به خاکش سپردم

بماندم من و ماند عبدالمجیدی

ودیعت به یزدان پاکش سپردم

اگر کس پناهش نباشد به شروان

پناهش بس است آن خدا کش سپردم

(دیوان: ص 902)

مقاله: سيماي امام علي (ع) در اشعار خاقاني

 

هوشنگ محمدي افشار

 

چکیده

خاقاني شرواني سخنور انديشمند و نكته پرداز و آشنا به علوم و معارف اسلامي و شافعي مذهب است. خاقاني در مجموعه آثار خود از چهار يار پيغمبر(ص) با احترام ياد كرده و رافضيان و اسماعيليه را نكوهش كرده است؛ اما از اميرالمومنين علي(ع) و خاندان رسالت با احترامي كه حاكي از خلوص اعتقاد و ارادت نسبت به ايشان است نام مي برد.  در اين مقاله تلاش شده سيماي اميرمومنان علي(ع) در اشعار خاقاني بررسي گردد. نخست با بهره گيري از منابع تاريخ اسلام، نگاهي به شخصيت، سجاياي اخلاقي، صفات، مجاهدت ها و زندگي آن حضرت خواهيم داشت و سپس نمونه اشعاري را كه خاقاني در اين باره سروده است، ذكر و تحليل مي كنيم. همچنين سيماي اهل بيت(ع) و بيان حقانيت و برتري ايشان نسبت به ديگران از زبان سخنور شروان همراه با شواهد شعري بررسي و تحليل مي گردد. روش تحقيق در اين جستار به شيوه كتابخانه اي و بر اساس فن توصيف و تحليل محتواست. 

واژه های کلیدی: امام علي(ع)، اشعار خاقاني، القاب و كنيه ها، اهل بيت(ع). 

 

برای دریافت مقاله کلیک کنید:

http://www.sid.ir/fa/VEWSSID/J_pdf/62013912605.pdf

مقاله: نکاتی درباره تعلیقات تحفة العراقین خاقانی

 

نکاتی درباره تعلیقات تحفة العراقین خاقانی

سهیل یاری گُل درّه

 

آنچه در ذیل می آید، نکاتی است در باب تعلیقات آقای صفری آق قلعه بر تحفة العراقین خاقانی شروانی. نگاهی گذرا به مقدمه و متن منظومه و تعلیقات ممتع کتاب، ارزش و کوشش مصحح محترم را در بسامان کردن این چنین اثر فاخر نمایان می کند؛ دستشان مریزاد! لکن به هر تقدیر از اغلاط و برخی کاستی ها پیراسته نیست. نگارنده در تعلیقات آن کاستی ها و احیاناً اغلاطی دید که شماری از آن ها را در اینجا ارائه می کند...

 

 

برای دریافت مقاله کلیک کنید:

http://s4.picofile.com/file/8176803568/Tohfah.pdf.html

 

سپاسگزاری

بدین وسیلۀ قدرانی و سپاسگزاری خود را از اساتید محترم و دوستان ارجمندمی که بنده را مرهون الطاف خویش ساخته‌اند بیان می‌دارم و برای فرد فرد این عزیران موفقیت، سلامتی و سعادت دنیوی و اخروی را از باری تعالی خواستارم.

 

با احترام

سعید مهدوی فر

کتابشناسی توصیفی و تخلیلی خاقانی شروانی

یکی از مهمترین مسائل پیشِ روی پِژوهشگران در حوزۀ ادب فارسی، فقدان اطلاعات کافی در خصوص پیشینۀ مطالعات پاره‌ای موضوعات مرتبط با شرح احوال و آثار و اندیشه های شاعران و نویسندگان، بویژه سرآمدان ادب فارسی است. پژوهش حاضر پاسخی به حوزۀ خاقانی ‌پژوهی است. این پژوهش به معرّفی خاقانی پژوهی در عرصۀ کتب، مقالات و پایان نامه ها در ایران از سال 1300 تاکنون می‌پردازد. اگرچه سایت های اینترنتی و کتابشناسی هایی در زمینۀ شناخت سابقۀ تحقیقات انجام گرفته دربارۀ خاقانی در دسترس است، یادکرد این نکته ضروری است که اطلاعات اغلب این سایت­ها و کتابشناسی ها غالباً مختصر و ناقص است، بر همین مبنا ضرورت پژوهشی جامع به منظور معرّفی و نقد پژوهش­های انجام گرفته دربارۀ خاقانی، منجر به پدید آمدن چنین اثری گردید. در کتاب خاقانی‌پژوهی بیش از 1000 پژوهش دربارۀ خاقانی (اعم از کتاب، مقاله و پایان­ نامه) معرّفی و نقد شده است. از جمله نوآوری­هایی این تحقیق، استفاده از روشی انتقادی در معرّفی پژوهش­های انجام شده است؛ یعنی علاوه بر معرّفی هر پژوهش، در بخشی تحت عنوان «اشاره»، به نقاط قوت و ضعف پژوهش پرداخته شده است.

نیکوبخت، ناصر، سراج: سیدعلی، خاقانی پژوهی (کتابشناسی توصیفی و تحلیلی خاقانی شروانی)، تهران، علمی فرهنگی معصومی، 1393.

منبع: میراث مکتوب

هفتمین جشنوارۀ بین المللی فارابی و برگزیده شدن فرهنگ صور خیال دیوان خاقانی شروانی

دیروز، یازدهم بهمن ماه 1393 مراسم اختتامیۀ هفتمین جشنوارۀ بین المللی فارابی با حضور ریاست محترم جمهوری، دکتر حسن روحانی، جناب آقای دکتر محمّد فرهادی، وزیر محترم علوم، و تنی چند از مسؤولین و محققین در سالن شهید بهشتی نهاد ریاست جمهوری برگزار شد. فرهنگ صورخیال دیوان خاقانی شروانی نوشتۀ نگارنده به عنوان اثر برگزیده دوم در بخش جوان معرفی شد و مورد قدرانی قرار گرفت. باری تعالی را جهت نصیب ساختن این توفیق شکرگزارم.

 

نام و رتبه برگزیدگان هفتمین دوره جشنواره بین المللی فارابی:

 

 

گروه	سطح	رتبه	نام اثر	نوع اثر	نام صاحب اثر	مدرک تحصیلی
تاریخ، جغرافیا و باستان‌شناسی	بزرگسال	سوم 1	تحلیل چگونگی تأثیر هنر فلزکاری اقوام پیشین فلات ایران و سزمین‌های همجوار و ملل تابعه هخامنشیان بر ظروف فلزی دوران هخامنشی	رساله دکتری	ماهیار طاووسی	دکتری
		سوم 2	جستارهایی در مناسبات شهر و شهرنشینی در دوره سلجوقیان	کتاب	شهرام یوسفی‌فر	دکتری
حقوق	بزرگسال	دوم	قیاس در استدلال حقوقی	کتاب	حسین سیمایی صراف	دکتری
		سوم	اهداف مجازات‌ها در جرایم جنسی (چشم اندازی اسلامی)	کتاب	رحیم نوبهار	دکتری
	جوان	دوم	نقش رویه قضایی بین المللی در شناسایی قواعد عرفی	رساله دکتری	شهرام زرنشان	دکتری
زبان و ادبیات	بزرگسال	دوم	دستور زبان فارسی (براساس نظریه گروه‌های خودگردان در دستور وابستگی)	کتاب	امید طبیب‌زاده	دکتری
		سوم	فراگیری زبان فارسی: تحلیلی نوین براساس نظریه زبان‌شناسی نوین	کتاب	رضامراد صحرایی	دکتری
	جوان	دوم	فرهنگ صور خیال دیوان خاقانی شروانی	گزارش پایانی پژوهش	سعید مهدوی‌فر	کارشناسی ارشد
علوم اجتماعی و علوم ارتباطات	جوان	دوم1	طراحی مدل اجرای سیاستهای فرهنگی مبتنی بر برنامه های توسعه کشور	رساله دکتری	مجید مختاریان‌پور	دکتری
		دوم2	بررسی تطبیقی تاریخی عوامل و موانع تشکیل اجتماع ملی در کشورهای درحال توسعه با تاکید بر ایران	رساله دکتری	حسین اکبری	دکتری
علوم اقتصادی، مدیریت و حسابداری	بزرگسال	دوم	امنیت ملی و نظام اقتصادی ایران	کتاب	حسن روحانی	دکتری
		سوم	رویکردی نوین در بانکداری اسلامی	کتاب	سیدحسن قوامی	دکتری
علوم تربیتی، روانشناسی، علوم رفتاری و تربیت‌بدنی	جوان	سوم	طراحی مدل ورزش همگانی ایران	رساله دکتری	مرجان صفاری	دکتری
علوم سیاسی، روابط‌ بین‌الملل و مطالعات منطقه‌ای	بزرگسال	دوم1	فقه سیاسی شیعه (سازوکارهای تحول در دوران معاصر)	کتاب	سیدکاظم سید باقری	دکتری
		دوم2	سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران	کتاب	سیدجلال دهقانی ‌فیروزآبادی	دکتری
	جوان	شایسته تقدیر	نظریه اعتماد سیاسی (با تأکید بر گفتمان اسلامی)	کتاب	محسن ردادی	کارشناسی ارشد
فقه، اصول، علوم قرآنی و حدیث	بزرگسال	دوم	آسیب شناسی فهم حدیث	کتاب	سید علی دلبری	دکتری
		سوم	پژوهشی جدید درباره آیه تطهیر	کتاب	عبدالرحمن باقرزاده	دکتری
	جوان	شایسته تقدیر1	مبانی فهم و تفسیر قرآن(باتکیه بر آموزه های نهج البلاغه)	کتاب	حامد پوررستمی	دکتری
		شایسته تقدیر2	نقد و بررسی معیارهای احراز صدور حدیث متقدمان متأخران شیعه	رساله دکتری	حمید باقری	دکتری
		شایسته تقدیر3	بررسی و تحلیل نظریه روح معنا در تفسیر آیات متشابه قرآن	رساله دکتری	حامد شیوا پور	دکتری
فلسفه، کلام، اخلاق، ادیان و عرفان	بزرگسال	سوم	سقط جنین از دیدگاه اخلاقی	رساله دکتری	علیرضا آل بویه	دکتری
فناوری اطلاعات، اطلاع‌رسانی و کتابداری	بزرگسال	سوم1	تحلیل ساختار شبکه‌های اجتماعی هم‌نویسندگان بروندادهای علمی پژوهشگران علم اطلاعات به منظور شناسایی و سنجش روابط، تعاملات و راهبردهای هم نویسندگی در این حوزه	رساله دکتری	فرامرز سهیلی	دکتری
		سوم2	آشنایی با علم‌سنجی	کتاب	عبدالرضا نوروزی	دکتری
	جوان	سوم1	ترسیم و تفسیر ساختار فکری در علوم جمهوری اسلامی ایران(1990-2009) بررسی انتقادی	رساله دکتری	رسول زوارقی	دکتری
		سوم2	بررسی میزان  بهره‌گیری از استاندارهای ابرداده‌ای در پایگاه نسخه‌های خطی	پایان‌نامه کارشناسی ارشد	لیلا عربگری	کارشناسی ارشد
		سوم3	شناسایی و اعتبارسنجی شاخص‌های ارزیابی بهره‌وری پژوهش پژوهشگران و دانشگاه‌های کشور	پایان نامه کارشناسی ارشد	مینا رضایی	کارشناسی ارشد
مطالعات انقلاب اسلامی و امام خمینی (ره)	بزرگسال	سوم	نظریه‌های بازتاب جهانی انقلاب اسلامی ایران	کتاب	ابراهیم برزگر	دکتری
مطالعات هنر و زیبایی‌شناسی	بزرگسال	دوم	دانش نامه نمایش ایرانی	کتاب	یدالله آقا عباسی	دکتری
	جوان	دوم	بنیادهای تحریر شناسی در موسیقی دستگاهی ایران	گزارش پایانی پژوهش	علی کاظمی	کارشناسی ارشد

 

سایر بخش‌‌های هفتمین جشنواره بین‌المللی فارابی

 

نام شخصیت‌ها و مؤسسات برگزیده	موضوع
عباس حری	شخصیت‌های پیشرو (مرحوم)
آیت‌الله سیدمجتبی موسوی لاری
آیت‌الله آقامجتبی تهرانی
ناصر کاتوزیان	پیشکسوت علوم انسانی
آیت‌الله محمدعلی تسخیری	مجموعه آثار و خدمات علمی
سید محمّد دبیر سیاقی	مصحح برتر
میرجلال‌الدین کزازی	مفاخر پژوه برجسته
برگزیده ندارد	مترجم برتر
برگزیده ندارد	نظریه‌پرداز برجسته
عنوان	موضوع
موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی	مؤسسه پژوهشی	نهادهای پژوهشی
مرکز تحقیقات استراتژیک توسعه (رشد)
انجمن جامعه شناسی ایران	انجمن علمی
ژئوپلیتیک	نشریه علمی‌-‌پژوهشی

 

 

اسامی برگزیدگان:

/http://www.farabiaward.ir/fa/module/news/2-2278

 گزارش تصویری:

http://www.president.ir/fa/84245

 سخنرانی دکتر روحانی در مراسم اختتامیه (فیلم):

http://www.president.ir/media/main/166803.wmv

با سایۀ رکاب محمّد عنان درآر...

توسن‌دلی و رایض تو قول لا اله

اعمی‌وشی و قاید تو شرع مصطفی

 

با سایۀ رکاب محمّد عنان درآر

تا طرّقوازنان تو گردند اصفیا

 

آن با و تاشکن که به تعریف او گرفت

هم قاف و لام رونق و هم کاف و نون بها...

(دیوان: ص 4)

شب دکتر عباس ماهیار برگزار شد

جشن هفتاد و هفت سالگی استاد عباس ماهیار دوشنبه هشتم دی ماه با حضور تنی چند از اهل ادب از جمله استاد شفیعی کدکنی برگزار شد. بنده نیز به نوبۀ خویش این روز را خدمت ایشان تبریک می گویم و از خداوند مهربان سلامتی و سعادت ایشان را خواستارم. دکتر ماهیار در این مراسم چنین سخن گفتند:

«من دیگر زبانم بسته شد. آنقدر از من گفتید که خیال کردم کس دیگری را می‌ستایید. بابا من همان ماهیارم. در سر کلا‌س‌ها حاضر می‌شوم، تا می‌توانم با بچه‌ها حرف می‌زنم و این حرف زدن‌ها هم ثمره داده است. ببینید مثلاً در یک بیت از شعر خاقانی که اغلب شماها می‌شناسید، می‌گوید که:

بی‌صرفه در تنور کن آن زرّ صرف را
کو شعله‌ها به صرفه و عوّا برافکند

ظرایفی که در این بیت هست، به غیر از آن مفردات و ترکیباتش هست. خب «بی‌صرفه» را می‌دانیم. «در تنور کن آن زر صرف را». «زر صرف» را نسل جوان نمی‌دانند. زر صرف در ولایت ما که انگور زیاد است، خوشه‌های انگور را دو وجب از سال جدید رد می‌کنند، هرس می‌کنند. آن هرس‌شده‌ها را می‌آوردند انبار می‌کردند و این‌ها را زمستان‌ها در تنور می‌سوزاندند. ببینید شاخه‌های مو وقتی که می‌سوزند آن شکلی که پدید می‌آورد، برای خاقانی عزیز است:

دلم مرگ پسر عم سوخت و بر جانم زد آن آتش

که هیمه‌ش عرق شریان گشت و دودش روح حیوانی

هر یک از این‌ها گرفتاری‌های خاص دارند. من الآن نمی‌خواهم اینجا درس بدهم. من دلم می‌خواهد که با دانشجویان باشم. در پیش علما، در پیش دوستان عزیز این حرف زدن برای من خیلی سخت است و شرمنده‌ام. من در حضور آقای دکتر شفیعی کدکنی، دکتر حسن انوری، دکتر محمود عابدی و دکتر محمدرضا ترکی و دکتر سعید حمیدیان و دیگران و دیگران که یادشان همیشه برایم عزیز است، نمی‌توانم حرف بزنم. من دلم می‌خواهد که از این بچه‌های دانشجو باشند با هم بنشینیم حرف بزنیم. من بگویم برای این که بپرسم از بچه‌ها که : «چرا گفته: کو شعله‌ها به صرفه و عوّا برافکند». چون در نجوم در صورت‌های شمالی حیّه و حوّا هم هست. با وزن هم درست درمی‌آید. «کو شعله‌ها به صرفه و عوّا برافکند». چرا گفته «صرفه و عوّا»؟ برای ما این ظرایف مقولات را با بچه‌ها مطرح می‌کنیم که شاعر چیزی می‌دانسته گفته: «صرفه و عوّا». من نمی‌خواهم وقتتان را زیاد بگیریم. برای پیدا کردن معنی این بیت اولاً باید منازل قمر را بدانید. ثانیاً بدانیم که منزل صرفه و عوّا، منزل دوازدهم و سیزدهم از منازل قمر است. ثالثاً طلوع و سقوط این‌ها را بدانیم که طلوع صرفه و عوّا در شهریور است. سقوطشان در اسفند است. بنابراین وقتی بیست‌وهشت منزل داریم و چهارده تای آنها بالا و چهارده تای آنها زیر است. شهریور که طلوع کرد، در آخر آذر و دی می‌رسید به وسط السماء؛ بالای سرمان. من می‌خواهم به بچه این را تفهیم کنم که خاقانی این را می‌دانسته است و هزاران شعر دیگر.

 منبع: http://bukharamag.com/1393.10.7066.html/2

چهاردهمین آیین بزرگداشت حامیان نسخ خطی و مقالۀ تأملی در دیوان خاقانی ویراستۀ میرجلال‌الدین کزازی

دیروز، هشتم دی ماه 1393، با حضور تنی چند از مسؤولین و دانشوران چهاردهمین آیین بزرگداشت حامیان نسخ خطی در سالن همایش های کتابخانۀ ملی برگزار شد. در این بزرگداشت مقالۀ «تأملی در دیوان خاقانی ویراستۀ میرجلال‌الدین کزازی براساس معیارهای نویافته» (مهدوی فر، سعید، 1392، «تأملی در دیوان خاقانی ویراستۀ میرجلال ­الدین کزازی»، بدیل بی بدیل: پنج جستار در باب دیوان خاقانی شروانی، ضمیمۀ بیست و نهم  مجلۀ آینۀ میراث: ص 7-57) به عنوان برگزیده در حوزۀ مقالات علمی-پروهشی معرفی گشت. خداوند را برای نصیب ساختن این توفیق شکرگزارم.

بر سر روضۀ معصوم رضا ...

 

گر دهد رخصه کنم نیت طوس

خوش و شادان شوم ان شاء الله

 

بر سر روضۀ معصوم رضا

شبه رضوان شوم ان شاء الله

 

گرد آن روضه چو پروانۀ شمع

مست جولان شوم ان شاء الله

(دیوان: 406)